زندگی و منظومه فکری ۵۰ چهره فاخر خراسان بزرگ در یک کتاب

زندگی و منظومه فکری ۵۰ چهره فاخر خراسان بزرگ در یک کتاب

جمال مدیرشانه‌چی در کتاب «پنجاه چهره فاخر خراسان بزرگ» زندگی و تفکر مهم‌ترین شخصیت‌های دینی، فلسفی و ادبی خراسان را روایت کرده است.

به گزارش خبرنگار مهر، کتاب «پنجاه چهره فاخر خراسان بزرگ» نوشته جمال مدیر شانه‌چی، با شمارگان هزار نسخه، ۱۰۲ صفحه و بهای ۲۲ هزار تومان توسط انتشارات کتابدار توس در دسترس مخاطبان قرار گرفته است. در این کتاب به روایت زندگی و منظومه فکری مهم‌ترین شخصیت‌های دینی، ادبی، هنری و فلسفی معاصر خراسان پرداخته شده است.

مرتضی مطهری، سیدجلال الدین آشتیانی، بدیع الزمان فروزانفر، علی شریعتی، محمدرضا حکیمی، مهدی محقق، شیخ عبدالله نورانی، محمدرضا شفیعی کدکنی، مهدی اخوان ثالث، پوران شریعت رضوی، محمود دولت آبادی، محمدرضا شجریان، احمدعلی رجایی بخارایی، محمدتقی ادیب نیشابوری، تقی وحیدیان کامیار، محمد قهرمان، غلامحسین یوسفی، محمدجعفر یاحقی، میرزا حسین فقیه سبزواری، محمدتقی ملک الشعرای بهار، محمدتقی شریعتی مزینانی، محمد واعظ زاده خراسانی، محمود رامیار، محمد مهدی رکنی یزدی، رضا زمردیان، سید مهدی صانعی، سیدعلیرضا مجتهدزاده، احمد مهدوی دامغانی، سید محمد علوی مقدم، محمد مهدی ناصح، محمود فاضل مطلق، محمد حسین ساکت، مهری پریرخ و… برخی از چهره‌هایی هستند که زندگینامه آنها در این کتاب درج شده است.

در این کتاب صرفا به چهره‌های زاده خراسان اکتفا نشده و برخی از مهم‌ترین چهره‌هایی که در زادگاه آنها خراسان نبوده اما در خراسان رشد کرده و بالیده‌اند یا مدتی را در خراسان به اثرگذاری پرداخته‌اند، نیز معرفی شده‌اند. از میان این چهره‌ها می‌توان به زنده‌یاد سیدجلال الدین آشتیانی، استاد برجسته فلسفه و عرفان و از شاگردان علامه طباطبایی، اشاره کرد که در آشتیان متولد و در قم و نجف بالیده و پرورده شد و در ادامه سال‌های طولانی در دانشگاه مشهد به تدریس پرداخت.

درباره عنوان کتاب نیز باید گفت که چون نویسنده از «خراسان بزرگ» استفاده کرده، کاش که به مرزهای سیاسی فعلی محدود نمی‌ماند و علمای خراسان فرهنگی را معرفی می‌کرد. گویا این کتاب نخستین مجلد از مجموعه‌ای بزرگ است و امید است که نویسنده در مجلدات بعدی به معرفی چهره‌های مرزهای خراسان فرهنگی نیز بپردازد.

کد خبر ۴۷۳۷۱۴۷

 

مهر نیوز

سخنرانی حجه الاسلام محسنی نژاد سبزواری

سخنرانی حجه الاسلام محسنی نژاد سبزواری در دعای ندبه انجمن طلاب سبزواری مقیم قم مورخه هشتم آذرماه ۱۳۹۸
خاطرات و نکته هایی از مرحوم آیه الله میرزا موسی فقیه سبزواری ، آیه الله میرزا حسین فقیه سبزواری و آیه الله سید محمد صادق فقیه سبزواری ، به مناسبت دومین سال رحلت آیه الله سید محمد صادق فقیه سبزواری

آیه الله العظمی وحید خراسانی :

کفایه را نزد مرحوم فقیه سبزواری خواندم . او مردی با کمال بود .

خاطره آیه الله العظمی شبیری زنجانی از مرحوم آیه الله العظمی حاج میرزا حسین فقیه سبزواری

فایل صوتی و متن سخنرانی استاد سید محمد کاظم تکیه ای

فایل صوتی و متن سخنرانی استاد سید محمد کاظم تکیه ای

متن سخنرانی فاضل و خطیب فرهیخته ، حضرت حجه الاسلام والمسلمین جناب آقای حاج سید محمد کاظم تکیه ای ، در مراسم تجلیل از مقام علمی و خدمات استاد پیشکسوت حوزه علمیّه قم ،  مرحوم آیه الله حاج سید محمد صادق فقیه سبزواری ، به مناسبت دومین سال رحلت معظّم له ، در مورخه ۳۰ آبان ماه ۱۳۹۸ در مسجد رفعت قم

بسم الله الرحمن الرحیم

قال الله تبارک و تعالی اعوذ بالله من الشطان الرجیم :

إِنَّمَا یخْشَی اللّه مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ

عرض ارادت به پیشگاه مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها که این ایام طبق نقل و اعلام ، ایام ورود بی بی دوعالم، به شهر مقدس قم ، آشیانه اهلبیت (ع) و تمام شیعیان اهلبیت (ع) ،

عرض ارادت به ساحت مقدس حضرتش ، هم چنین از این شهر مقدس و جوار کریمه اهلبیت (ع)   ، هدیه بفرمایید به روح بزرگمرد مرجعیت و علم وفقاهت ، مرحوم آیت الله العظمی آمیرزا حسین فقیه سبزواری و هم چنین حضرت آیت الله حاج سید محمد صادق فقیه سبزواری ، روحشان را بهره مند کنید ، فضارا پر کنید با صلوات بر محمد و آل محمد .

مکتب اهلبیت (ع)  مکتب برکات ، و بهره مندی از این مکتب ، به حسب استعداد افراد ، باعث سعه وجودی ؛ و برکات وجودی اشخاص می باشد .

از نشانه های کرامت و فضیلت مکتب اهلبیت (ع) ، پرورش انسان هایی است شایسته ، نه فقط در بعد علمی ، بلکه بعضی جامع علم و عمل ، مردانی کامل ، فاضل ، هم اهل علم می شوند و هم اهل عمل ؛ و بالاخره آثار وجودی آن ها ، تمام ناشدنی است بواسطه تأسیسه ها ، باقیات الصالحات ، احیای افراد ، من احیا الناس ، من احیاها فکانما احیاالناس جمیعا ؛ و بالاخره توفیق پرورش شاگردانی را پیدا می کنند که هر کدام از آن شاگردان ، می شوند منشأ برکات .

من با همین مقدمه مختصر ، وارد بحث سعه وجودی مرحوم آیت الله العظمی حاچ میرزا حسین فقیه سبزواری می شوم .

واقعا برای من خیلی جالب هست سعه وجودی این مرد ؛ که اولا عالمی است وارسته که علمای بزرگ شیعه اورا علامه می نامند . علمای بزرگ شیعه به این آسانی به کسی عنوان نمی دهند . علمای بزرگ شیعه به او علامه می گویند .

قال رسول الله (ص) :

أعلَمُ النّاسِ مَن جَمَعَ عِلمَ النّاسِ إلى عِلمِهِ  وَ أَکثَرُ النّاسِ قیمَهً أَکثَرُهُم عِلماً.

عالم ترین مردم کسی است که علوم مردم را در خود جمع کند و بعد می فرماید بیشترین قیمت برای کسی است که علم بیشتری داشته باشد .

مرحوم فقیه سبزواری بزرگ ، شاگرد بزرگانی است همچون مرحوم نایینی ، مرحوم آسید ابوالحسن اصفهانی ، آیات عظام این چنینی . مرحوم نایینی ، مرحوم آسید ابوالحسن اصفهانی ، مرحوم آسید حسن صدر ، مرحوم حایری اول ، حاج شیخ عبدالکریم حایری ، عالمی است برجسته با اجازاتی که از چنین بزرگانی دارد . و وجود ایشان درخراسان ، اولاً خدمتگزار آستان سلطان السلاطین حضرت علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحیه و الثناء . ثانیا خدمتگزار طلاب علوم دینی ، نان رسان به آن ها ، در مسکن آن ها بسیار مؤثر بوده . کوی طلاب مشهد ، سه هزار قطعه زمین ، سیصد تا پانصد متر زمین توسط مرحوم فقیه سبزواری به آن ها اعطا شده است و بالاخره مؤسس مساجدی بزرگ و مدارس علوم علمیه و پرورش شاگردان و بالاخره ، تأمین نان فقرا .

 هم به آستان مقدس خدمتگزار ، هم به طلاب علوم دینی خدمتگزار و هم به فقرا نان رسان . و بالاخره مؤسس تأسیسه هایی از جمله مساجد ، حسینیه ها و مدارس علوم دینی . باید بگوییم توفیق رفیقی است به هر کس ندهندش .

حدیثی که الان محضر شریفتان عرض می کنم نوعا تتمه دارد . از آقا خاتم الانبیاء (ص) هم ذکر شده سید القوم خادمهم فی السفر با این تتمه . اما مرحوم مجلسی اول در کتاب روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه در جلد سیزدهم ، این حدیث را اینگونه ایشان نقل می کند :

سیدالقوم خادمهم

یک جریانی را مرحوم نهاوندی در کتاب برکات حضرت ولی عصر (عج) نقل می کند .

من توصیه می کنم این کتاب را داشته باشید . البته علما در مجلس هستند . در باب حضرت ولی عصر(عج)  مستحضر هستید که کتب زیادی نوشته شده . مثلا منتخب الاثرفی الامام الثانی عشر که به سفارش سید الطایفه  آیت الله العظمی بروجردی ، این کتاب را آیت الله صافی گلپایگانی نوشته اند و نوشته اند استاد ما آیت الله کریمی جهرمی فرمودند آیت الله بروحردی فرمودند پنجاه نسخه از این کتاب را در قبال دریافت وجهش به من بدهید . من دوست دارم این کتاب را به اهلش هدیه کنم . این کتاب خیلی خوبی است در بحث آقا حضرت ولی عصر (عج)  .

دارالسلام مرحوم عراقی ، کتابی است بسیار نفیس و خواندنی . نجم الثاقب مرحوم حاجی نوری وبالاخره ، برکات حضرت ولی عصر(عج) .

یکی از داستان ها در باب تشرفات هست که ایشان ۱۸۷ مورد تشرف در این کتاب ذکر می کند که این کتاب برای عموم ، خیلی کتاب روان و جالب ؛ و خیلی پر جاذبه هست .

مرحوم سلماسی می گوید در محضر علامه بحرالعلوم نشسته بودیم که میرزای قمی وارد شد در شبستان بخش شمالی حرم آقا امیر المؤمنین علیه السلام .

ایشان نشست . مقداری اطراف علامه بحرالعلوم که خلوت شد ، گفت : آقا  ! خداوند به شما دوتا فضیلت داده . اول : فضیلتی است جسمانی که شما سید هستید و فرزند فاطمه زهرا سلام الله علیها .

دوم : فضیلتی روحانی خداوند به شما داده که صاحب تشرفات هستید و به محضر آقا امام زمان بارها تشرف پیدا کردید . یکی از آن تشرف هارا برای من نقل کنید که به اختصار من عرض می کنم .

ایشان می فرمایند : شب تا به صبح در مسجد کوفه بودم و شب زنده داری می کردم .

صبح آماده شدم که بعد از طلوع فجر بیایم نجف ، دلم هوای مسجد سهله کرد . وارد مسجد سهله شدم ، داخل مسجد کسی را ندیدم جز یک آقایی که ادعیه ای را می خواند که این دعاها در هیچ کتابی نبود . فهمیدم از جانب خود این آقاست .

و بعد حضرت به من اشاره کردند بیا به طرف ما ، مرتبه دوم ، سوم ،

و من به جهت جایگاه امام که مبادا نتوانم مراتب احترام به امام را آنگونه که شایسته امام هست بجا بیاورم با احتیاط به سمت حضرت میرفتم .

آنقدر نزدیک شدم که اگر امام دست دراز می کردند ، به لباس من می رسید و بالعکس ، دست من به لباس امام می رسید .

تا اینجای مطلب ، یک مرتبه سر را ایشان برگرداندند مطالب دیگری گفتند . سراپا گوش بود میرزای قمی . گفت آقا بقیه مطلب چی شد ؟

چه نکاتی را آقا به شما گفتند ؟ چه مطالبی ؟ فرمود از اسرار هست و اجازه گفتن ندارم .

حالا این نکته را عرض می کنم که دو فضیلت خدا به شما داده . اول : سید هستید و از فرزندان حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها که این فضیلت جسمانی است .

دوم : فضیلت روحانی

مرحوم فقیه سبزواری ، هم فضیلت جسمانی دارند که منتسب است به حضرت صدیقه طاهره فاطمه زهرا سلام الله علیها ؛ و هم فضائل روحانی.

خدمتگزار آستان مقدس حضرت علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحیه و الثناء ؛ و بالاخره سید القوم خادمهم . خدمتگزاری به خلق .

آن وقت از آن چنان وجود پرسعه و با برکتی ، فرزندانی ، از جمله فرزند صالح و بزرگواری ، همچون مجلس بنام ، حضرت آیت الله حاج سید محمد صادق سبزواری می باشد .

من در محضر ایشان بارها بودم به برکت جلساتی که در منزل حضرت حجت الاسلام و المسلمین حاج آقائ نصیری ( که در مجلس حاضر هستند ) ، حضور پیدا می کردم به عنوان انجام وظیفه منبر ، پای منبر می نشستند خوب گوش می کردند و مارا تشویق به منبر می کردند . من فکر می کردم ایشان پای منبر ما اینطور بودند .

حاج آقای طبسی در جلسه حضور دارند . ایشان می گویند ما از ایشان تقاضای امامت جماعت می کردیم . هر چه اصرار می کردیم که آقا شما باید به نماز جماعت بایستید ، ایشان هم اصرار داشتند که نه . شما امام جماعت راتب هستید . من به ایشان عرض کردم وقتی پای منبر می نشستند ، من یاد حاج آقا حسین قمی می افتادم .

در احوالات ایشان داریم پای منبر می نشستند و خوب گوش می کردند . ایشان علامه ای در زمان خودش بود . به ایشان می گفتند شما که نیازی ندارید به این مطالبی که بالای منبر می گویند .شما خودتان اعلم به این امور هستید .

آقا می فرمودند خوب گوش می دهم که شاید نکته ای ، سخنی داشته باشد که من ندانم . استفاده می کنم و یاد می گیرم .

من بجا می دانم عبارت و اجازه نامه ای که آقای والد برای فرزند نوشته اند ، به اختصار ، محضر شریفتان بخوانم . فوق العاده این عبارت خواندنی است .

بعد از حمد و ثنا و خطبه ، ایشان می فرمایند :

( مرحوم آیت الله العظمی حاج میرزا حسین فقیه سبزواری ،  نسبت به پسر خود مرحوم آیت الله سید محمد صادق فقیه سبزواری اینطور می فرمایند ) :

« وَ بَعد ،غَیرُ خَفیّ اَنَّ وَلَدیَ الاَعَزّ و قُرَهَ عَینی السّید الجلیل سیّد محمد صادق قَد صَرَفَ عمره فی تحصیل العلوم الشرعیّه و الادبیّه و بلغ مابلغ من العلم والکمالات النفسانیه والخصال المعنویه  فلِله دَرُّه و علیه اَجرُه »

زمانی برای فرزند نوشتند که نزدیک به سی سال از عمر شریف ایشان گذشته . با این عبارات از ایشان تجلیل می کنند و بعد اجازه را می نویسند .

هم اجازه روایی و هم اجازه در امور حسبیه ، علمایی که تجویز کردند برای ایشان و اجازه دادند ، مثلا آیت الله شریعتمداری اینطور نوشتند :

« اجزت له کما اجاز والده العلامه اعلی الله مقامه . »

آیت الله مرعشی نجفی شبیه به همین عبارت .

آیت الله گلپایگانی : « قد اجزت له ما اجز له والده العلامه دامت برکاته »

علمای بزرگ و مراجع وقت نسبت به ایشان ، عنوان علامه را به کار می بردند که آن علامه نسبت به این پسر و نسبت به این فرزند اینطور با احترام برایش اجازه نوشتند .

واقعا ،  یک شخصیت جامعی بود . الان با حاج آقا طبسی صحبت بود گاهی که ما خدمت ایشان می نشستیم ، گویا یک دنیایی را داریم می بینیم . یک مردی که هم دنیا دیده بود ، هم مطالعات ایشان ، مطالعات متنوعی بود . اشعار مختلف ، روایات مختلف و بالاخره تسلط ایشان بر آیات و روایات . جامعه شناسی ایشان .خیلی عجیب بود .

من امروز تماس داشتم با یکی از بزرگواران ، که تأسیسه های ایشان را برایم بیان کنید ، امشب این بحث بود که ایشان در هر شهری که می رفتند ، مسجد تأسیس می کردند ، حسینیه تأسیس می کردند ، دیگران را تشویق به طلبه شدن می کردند ، کتاب هایی که هدیه می کردند ، بالاخره یک وجودی بود که : وَالْبَاقِیَاتُ الصَّالِحَاتُ خَیْرٌ عِندَ رَبِّکَ ثَوَابًا وَخَیْرٌ أَمَلًا را ایشان عمل کرده بودند . گاهی یک علامت ،امام صادق علیه السلام فرمودند این پنجره ای که به اتاقت گذاشتی ،

شخصی اصرار داشت امام صادق علیه السلام از خانه اش بازدید کنند . هنگام بازدید ،  امام صادق علیه السلام فرمودند این پنجره را برای چی گذاشتی ؟ عرض کرد : برای این که نور گیر اتاق باشد . حضرت فرمودند اگر این پنجره را نصب کرده بودی که افق را ملاحظه کنی ، وقت نمازت را تشخیص بدهی ، تا زمانی که این پنجره روی دیوار هست ، برای تو باقیات الصالحات بود . و برای تو اجر و ثواب .

تا زمانی که مساجد تأسیس شده آیت الله آسید محمد صادق سبزواری برپاست ، تا زمانی که نمازگزاران به آن مساجد می روند  ، تا زمانی که طلاب تربیت شده ایشان ؛ و کسانی که ایشان مشوقشان بودند که طلبه شدند ، معمم شدند ، خدمتگزار مکتب اهلبیت ( ع ) شدند ، تا زمانی که هستند و هست ، ایشان از ثواب این باقیات الصالحات در عالم برزخ انشاء الله بهره برداری می کنند و بهره مند هستند . آن پدر ، در حرم آقا امام رضا علیه السلام ، در سایه سار سلطان السلاطین ؛ و این پسر ، در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها مدفون هستند . باید بگوییم که : عاش سعیدا و مات سعیدا .

ما روی منبر پیامبر اجازه نداریم گزاف بگوییم اما مقداری که با ایشان آشنایی داشتم ، و سمت استادی بر من داشتند ، مطالبی که من از ایشان یاد می گرفتم و بعدا یادداشت می کردم ، به اطمینان عرض می کنم :

 لا اَعلَمُ منه الّا خَیراً وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِه مِنَّا و منّی

من جز خیر و خوبی از این مرد متواضع ، عالم ، فاضل ، متواضع و حلیم ، یعنی علم و حلم را ایشان کنار هم ، باهم داشتند . مرد عالم ، فاضل ، متواضع ، بدون هیچ ادعا . واقعا هرکسی کنار ایشان آزاد بود و راحت .

معاویه بن ابی سفیان به عدی بن حاتم گفت : علی بن ابیطالب را برای من توصیف کن .

گفت : همین مقدار به تو می گویم که ما با علی بسیار راحت بودیم . بسیار بی تکلف و راحت بودیم . مثلا در سفر . آقا همین جا بنشینیم ؟ بله . آقا برویم کنار نهر ؟ برویم . آقا حرکت بکنیم ؟ بله .  هر چه ما می گفتیم ، امیرالمؤمنین قبول می کرد . اما در عین حال که اینقدر ما با علی ( ع ) راحت بودیم ، از حیث اقتدار ، عظمت ، بزرگواریش ، گویا یک شمشیر قهاری همیشه بالای سر ما بود .

ما با فقیه سبزواری بسیار راحت بودیم . افرادی که اطراف ایشان بودند ، گویا مقام علمی و شخصیت علمی ایشان را خیلی شاید متوجه نبودند . چون ایشان اظهار فضل نمی کرد . می پرسیدند بیان می کرد .

با هر کسی در حد عقلش سخن می گفت . هر مخاطب حتی اگر بهره علمی نداشت ، می توانست از اطلاعات ومطالب مفید مرحوم فقیه سبزواری استفاده کند چون هر مخاطبی را به زبان خودشان و در حد درک و فهمشان ، با طرح مسائل مورد نیاز ، جذب می کرد و مطالب را به سادگی و زیبایی ، القا و تفهیم می کرد . اصرار بر رشد دادن دیگران داشت .

خداوند متعال ، وجود ایشان را غریق رحمت کند . به مناسبت این ایام ، من چند بیتی عرض احترام به حضرت فاطمه معصومه (س) داشته باشم و به مناسبت امشب که شب جمعه است ، دو سه جمله روضه انشاء الله هدیه کنیم به روح این بزرگمرد علمی و اهل تقوی و عمل .

صلّی الله علیک یا فاطمه المعصومه

تشکر می کنیم از طرف باز ماندگان گرامی این بزرگوار . آقازادگان محترم جناب آقای حاج سید محمود ، آقای آسید علی آقا ، آقای آسید مهدی ، آقای آسید محمد محمود از همه شما بزرگواران تشکر داریم .

از طرف بازماندگان مکرّم ، برادران عزیزشان ، دوبرادر باقیمانده ، حاج اقا میرزا علینقی ، و هم چنین دکتر سید مهدی فقیه سبزواری .

از طرف دامادهای عزیزشان ، جناب آقای آسید محمد ، که برادر زاده گرامی این مرحوم هستند ، و هم چنین حضرت حجت الاسلام والمسلمین حاج آقای محمودیان ، از همه شما بزررگواران تشکر می کنیم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته